Coins d aḥric ɣef i d-steqsayen medden aṭas deg Brikoula, acku ttɣilen d lkumisyu ɣef uxeddim-nsen. Mačči d ayen. Ad tfehmeḍ d acu i d-tțțaɣ coin s tidet yețțaɣ sin n tesdatin, yețbeddil amek tesseqdaceḍ taɣerɣert.
Coin tețțaɣ anermis, mačči tanfa
Brikoula ur tețțaɣ ara aḥric ɣef uxeddim-ik. Ur nesseqdac ara lexlaṣ gar-ak d win ara tessexdmeḍ, ur nesbadu ara ssuma n uxeddim. Ayagi gar-awen i sin.
Ayen xeddment coins d alday n unermis. Ticki yiwen yeẓra belli tuqqna tesɛa azal, ad yesserfu coins akken ad yeldi talɣut n unermis n wayeḍ. Syin akin, ad tessawaleḍ srid. Coin texlleṣ asissen, ur nniḍen ara.
Ikemmusen
Coins țțwaɣen s ikemmusen n 500, 1200 d 2500. Ikemmusen imeqqranen llan ɣef ssebba i yellan deg yal amkan: win yexeddmen ɣef yinermisen yal dduṛt ur yebɣi ara ad iɛemmer yal tikkelt. Ma yella d amaynut i telliḍ, ulac ssebba ad tebduḍ s umeqqran. Aɣ akemmus ameẓẓyan, srfu kra n yinermisen, wali amek i tettban tmilit yelhan deg ṣṣenɛa-k uqbel ad tkemmleḍ.
Ayɣer tesmilin ur sɛint ara yiwet n ssuma
Anermis ur yesɛi ara yiwen n wazal deg yal tasmilt. Ad teldiḍ ankaz n wexxam s lekmal-is, neɣ asteqsi ɣef wexxam, mačči am ad teldiḍ abeddel n ujuwan n urubini. Ma tesbeddeḍ yiwet n ssuma i sin, ad tili neɣ ssuma tameqqrant i yixeddimen imeẓẓyanen neɣ ssuma tamecṭuḥt i yimeqqranen.
Ihi ssuma n unermis tețțabaɛ tasmilt-is. Alugen: ssuma ilaq ad tedu d wazal n tuqqna ɣer win i ț-yețțaɣen.
Anwa i ten-yesserfayen
Deg waṭas n tesmilin, d amahal i yesserfayen coins. Suffeɣ-d axeddim n uplombaj, n usizdeg, n trisiti neɣ n usiweḍ: ur k-yețțaɣ ara maḍi — d imahalen i yebɣan axeddim i d-yețțasen ɣur-ek.
I ukra d uzenzi n wexxamen, d win i d-yessumren tawuri i ten-yesserfayen. Suffeɣ-d axxam ad txellṣeḍ akken ad tawḍeḍ wid yesɛan lebɣi; nadi ɣef wexxam, anermis d ilelli.
Deg sin n wallalen, idis yesɛan lfayda tadamsant i yerfden ssuma. Yiwen ur ixelleṣ akken ad yessuter tallalt.
Amek ur ten-tessexsareḍ ara
Coins țțwasserfun, ur d-ttuɣalen ara: srfu-ten s lɛeqliya. Kra n tannumi i yețɛawanen:
- Ɣer asuter s lekmal-is uqbel ad teldiḍ. Asuter arurmid yețțaqqim d arurmid ula seld anermis.
- Wali amkan s tidet. Axeddim deg tama nniḍen n temdint ɣer wanda ur tețṛuḥuḍ ara d coin yexsren, ɣas ma yerqeq.
- Wali lweqt. Ma sran-t ass-a, kečč teṭṭfeḍ dduṛt, mačči d axeddim-ik.
- Ffren isuteren s twlafin d telqayt. Wid iglemmen ugur-nsen s leɛqel d wid iwejden ad sexedmen.
- Err-d s zzerb ticki teldiḍ. Azal n unermis yețțruḥu s zzerb; anermis i teǧǧiḍ sin n wussan d anermis i ɣef yerra wayeḍ yakan.
Talqayt tawezzlant
Coins țțaɣent isissnen. Ikemmusen d 500, 1200 d 2500. Ssuma tețbeddil s tesmilt acku azal yețbeddil s tesmilt. Imahalen xellṣen deg waṭas n tesmilin, wid yessuffuɣen axxam xellṣen deg wexxamen. Abrid ifazen akken ad k-ṭṭfen coins mačči ad d-taɣeḍ ugar, d tidet ɣef yinermisen izemren s tidet ad ilin d ayla-k.